मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरो

Article Index

परिचय:-

मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार मानवता विरुद्दको जघन्य अपराध हो । शुरुमा मानव बेचविखन दास (Slavery) र बंधुवा श्रमिक (Bonded Labor) वा यौन दासीको रुपमा मात्र सिमित थियो भने हाल यो अपराध विश्वभर आधुनिक दासता (Modern Slavery) को रुपमा फैलिएको छ । अबैध लागु औषध (Illegal Drugs) र हात हतियार (Illegal Weapons) कारोवार पछि विश्वमा तेस्रो ठुलो संगठित अपराधको रुपमा मानव बेचविखन तथा ओसारपसार देखिएको छ । महिला तथा बालबालिका र बयस्क पुरुष समेत यो अपराधबाट अत्याधिक रुपमा पिडित भएका छन् । कमारा कमारी, बधुँवा तथा दास प्रथा हुँदै आजको युगमा आधुनिक दासता “Modern Slavery“ को रुपमा मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारलाई लिन सकिन्छ । नेपालबाट विशेष गरि भारत, खाडी मुलुक, अफ्रिकन देशहरू, युरोपियन तथा अमेरिकन देशहरूमा विभिन्न स्वरुप तथा प्रकृतिमा मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारका काम भईरहेका छन । मानव वेचबिखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी अपराध नियन्त्रण गर्न एउटा बिशिष्टिकृत एंव साधनस्रोत सम्पन्न ईकाईको आवश्यकता महसुस गरेर यस सम्बन्धि अपराध अनुसन्धानलाई प्रभावकारी र परिणाममुखी बनाउन नेपाल प्रहरी कार्य तथा अपराध अनुसन्धान विभागको प्रत्यक्ष मातहतमा रहने गरि मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोको गठन गरिएको हो ।

स्थापना:-

मिति २०७५ साल जेष्ठ २७ गतेको नेपाल सरकार (मन्त्री परिषद) निर्णयानुसार मानव वेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरोको स्थापना गरिएको हो । ब्यरोले मिति २०७६ साल बैषाख २९ गतेबाट कानुन किताब व्यवस्था समितिको भवनमा कार्यालय स्थापना गरि कार्यारम्भ गरेको छ । ब्यरोको कामलाई विशिष्टिकृत गर्दै मिति २०७६ भदौ ४ गतेको नेपाल सरकार (मन्त्री परिषद्) निर्णय भई प्रहरी नियमावली २०७१ मा सातौ संशोधन गरेर यस ब्योरोको लागि कार्यादेश प्राप्त भएको हो भने मिति २०७६ असोज १३ गतेको प्रहरी नियमावली २०७१ मा सातौ संशोधन नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भई कार्यान्वयनमा आएको छ ।


दृष्टिकोण (Vision):-

मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार मुक्त नेपालको स्थापना गर्ने ।

अनुष्‍ठान (Mission):
अन्तरदेशीय तथा संगठीत अपराधको रुपमा रहेको मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार विरुद्धको प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण गरी प्रचलित नेपाल कानुनको संरक्षण र संवर्दन पुर्‍याउदै शान्ति सुव्यवस्था कायम गर्ने ।

उद्देश्यहरु:     

  • मानब बेचबिखन तथा ओसारपसार सम्बन्धि अपराधको प्रभावकारी रोकथाम र अनुसन्धान गर्ने, 
  • मानब बेचबिखन र ओसारपसारबाट भएका पिडितहरुको उद्दार र संरक्षणमा सहयोग र समन्वय गर्ने,मानब बेचबिखन र ओसारपसारबाट भएका पिडितहरुको उद्दार र संरक्षणमा सहयोग र समन्वय गर्ने,
  • मानब बेचबिखन सम्बन्धमा अन्य प्रहरी कार्यालयबाट भए गरेका कार्यहरुको सुपरिबेक्षण, अनुगमन, सहयोग र समन्वय गर्ने, 
  • मानब बेचबिखन विरुद्द जनचेतनामुलक र सशक्तीकरणका कार्यक्रम संचालन गर्ने,  
  • मानब बेचबिखन सम्बन्धमा अन्तराष्ट्रिय समन्वय र साझेदारी कायम राख्ने,

 


हालको जनशक्ति:

मानब बेचबिखन ब्युरोमा देहायअनुसारको दरवन्दी र कार्यरत जनशक्ति रहेको छ ।

शिर्षक प्र.ब.उ. प्र.उ. प्र.ना.उ. प्र.नि. प्र.ना.नि. प्र.स.नि. प्र.ह. प्र.ज. प्र.का.स. जम्मा
दरबन्दी १० १५ ११ १० १० ६३
कार्यरत ११ १० १२ २४ ७१

 


कार्यादेश:
मिति २०७६ भदौ ४ गतेको नेपाल सरकार (मन्त्री परिषद्) निर्णय भई प्रहरी नियमावली २०७१ मा सातौ संशोधन गरेर यस ब्योरोको लागि निम्नानुसारको कार्यादेश प्राप्त भएको छ ।

  • मानव बेचबिखन तथा ओसार पसार सम्बन्धि कसुर गर्न/हुन नदिने, 
  • सो सम्बन्धि कसुरको अनुसन्धान गर्ने, पिडितको उद्दार एवं संरक्षणको व्यवस्था मिलाउने, 
  • मानब बेचबिखन सम्बन्धमा अन्य प्रहरी कार्यालयबाट भए गरेका कार्यहरुको सुपरिबेक्षण, अनुगमन, समन्वय गर्ने र 
  • मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार सम्बन्धमा अभिलेख व्यवस्थापन गर्ने ।

कानुनी अधिकार:

  • मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ को परिच्छेद २ दफा ४ ले तोकेका कसुरहरुको अनुसन्धान गर्ने,
  • नेपाल सरकार (मन्त्री परिषद्) निर्णयबाट प्रहरी नियमावली २०७१ मा सातौ संशोधन भई प्राप्त कार्यादेशको कार्यान्वयन गर्ने ।

 मानव बेचविखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ दफा ४ अनुसार:

मानव बेचविखन भन्नाले:-

  • कुनै पनि उद्देश्यले मानिस बेच्ने वा किन्ने,
  • कुनै प्रकारको फाइदा लिई वा नलिई वेश्यावृत्तिमा लगाउने,
  •  प्रचलित कानून बमोजिम बाहेक मानिसको अंग झिक्ने,
  •  वेश्यागमन गर्ने, 

मानव ओसारपसार भन्नाले:

  • किन्ने वा वेच्ने उदेश्यले मानिसलाई विदेशमा लैजाने,
  • वेश्यावृत्तिमा लगाउने वा शोषण गर्ने उद्देश्यले, कुनै प्रकारले ललाई फकाई, प्रलोभनमा पारी, झुक्याई, जालसाज गरी, प्रपञ्च मिलाई, जबरजस्ती गरी, करकापमा पारी, अपहरण गरी, शरीर बन्धक राखी, नाजुक स्थितिको फाईदा लिई, बेहोस पारी, पद वा शक्तिको दुरुपयोग गरी, अविभावक वा संरक्षकलाई प्रलोभनमा पारी, डर, त्रास, धाक, धम्की दिई वा करकापमा पारी कसैलाई बसिरहेको घर, स्थान वा व्यक्तिबाट छुटाई लग्ने वा आफुसंग राख्ने वा आफ्नो नियन्त्रणमा लिने वा कुनै स्थानमा राख्ने वा नेपालभित्रको एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा वा विदेशमा लैजाने वा अरु कसैलाई दिने ।

मानव वेचविखन अनुसन्धान ब्यूरोको काम, कर्तव्य र अधिकार:

प्रहरी प्रधान कार्यालयको निर्देशन र नियन्त्रणमा रहने गरी आफ्नो जिम्मेवारी क्षेत्रभित्र मानव वेचविखन अनुसन्धान ब्यूरो प्रमुखको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ।

  • मानव वेचविखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी कसुर सम्बन्धि जाहेरी दरखास्त लिने र अनुसन्धान गर्ने । मानव वेचविखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी कसुर सम्बन्धि जाहेरी दरखास्त लिने र अनुसन्धान गर्ने ।
  • मानव वेचविखन सम्वन्धी कसुर तथा त्यस्तो कसुरसंग सम्बद्द भई आएका नेपाल प्रहरीले अनुसन्धान गर्ने अन्य फौजदारी कसुरको अनुसन्धान गर्ने वा गराउने ।
  • मानव वेचविखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी कसुरको नियन्त्रण तथा सो को अनुसन्धान सम्बन्धि कार्यमा अन्य प्रहरी कार्यालय बाट भए गरेका कामको सुपरीवेक्षण,अनुगमन तथा समन्वय गर्ने ।
  • मानव वेचविखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी कसुरको केन्द्रीय अभिलेख व्यवस्थापन गर्ने वा गराउने ।
  • मानव वेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोमा जाहेरी परेका वा अनुसन्धानको लागि प्राप्त भएका कसूर सम्बन्धमा अनुसन्धान गर्दा अन्य प्रहरी कार्यालयबाट बाँकी अनुसन्धान  कार्य पुरा हुन उपयुक्त देखेमा त्यस्ता मुद्दामा संकलित प्रमाण र मिसिल समेत सम्बन्धित प्रहरी कार्यालयमा पठाउनु पर्ने ।
  • मानव वेचबिखन तथा ओसारपसार सम्बन्धी मुद्दाको सम्बन्धमा सम्बन्धित प्रहरी कार्यालयले अनुसन्धान कार्य पुरा गरी सरकारी वकिल समक्ष अनुसन्धान प्रतिवेदन पेश गरेपछि सोको जानकारी यस ब्युरोलाई प्राप्त नभएमा माग गर्ने । यस नियम बमोजिम अनुसन्धान तहकिकातको क्रममा मानव वेचबिखन अनुसन्धान ब्यूरोको प्रमुखले खटाएको प्रहरी कर्मचारीले प्रचलित कानून बमोजिम अनुसन्धान अधिकारीलाई भए सरहको अधिकार प्रयोग गरी नेपालभर अनुसन्धानको काम गर्ने ।
  • प्रचलित कानुनले निर्दिस्ट गरे बमोजिमका अन्य कार्यहरु गर्ने वा गराउने ।

मानव वेचविखन ब्यूरो किन ?

  • मानव वेचविखन तथा ओसारपसार नियन्त्रण ऐन २०६४ को मुद्दाको अनुसन्धान तथा अन्वेषण
  • मानव वेचविखन तथा ओसारपसार नियन्त्रण ऐन २०६४ को मुद्दाको अनुसन्धान तथा अन्वेषणबिभिन्न प्रादेशिक प्रहरीको अनुसन्धानमा क्षमता अभिबृदि र अनुसन्धान कार्यमा सहजिकरण गर्न
  • राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय संगठित जालो तोड्न, मानव वेचविखन तथा ओसारपसार कार्यमा राष्ट्रिय तथा  अन्तराष्ट्रिय निकायसंग समन्वय गर्न ।
  • पढाई,व्यापार,वैवाहिक सम्बन्ध,रोजगारको शिलसिलामा हुने वेचबिखन तथा ओसारपसार रोक्न ।
  • प्रदेश प्रहरीलाई सहयोग गरि पिडित को उद्धार, पुर्नस्थापना, व्यवहार तथा अपराधी पक्राउ गरी कानूनी दायरामा ल्याउन ।

 साझेदार निकायहरु:

मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्यरोले कार्यादेश अनुसार काम गर्ने सिलसिलामा निन्न अनुसारका सरकारी एवं गैर सरकारी संघ संस्थाहरुसंगको सहयोग, सहकार्य र साझेदारीमा आफ्ना गतिविधिहरु संचालन गर्दछ ।

  • महिला तथा बालबालिका मन्त्रालय
  • महान्यायधिवक्ताको कार्यालय
  • वैदेशिक रोजगार विभाग
  • अध्यागमन विभाग
  • सम्पती सुद्दीकरण विभाग
  • दुतावासहरु, 
  • INTERPOL
  • राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय सरकारी तथा गैरसरकारी संग सस्थाहरु

मानब बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोको बिशेष अनुरोध:

  • विदेश जान पासपोर्ट बनाउनु अगाडी आफु कुन देश जान लागेको ? के कामले जान लागेको ? भिषाको प्रकृया के छ ? कति रकम खर्च लाग्छ ? भन्ने कुराको बारेमा स्थानिय तह, स्थानिय निकाय, मान्यता प्राप्त परामर्शदाता वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा बुझेर मात्र प्रकृया अगाडी बढाउनु होला ।विदेश जान पासपोर्ट बनाउनु अगाडी आफु कुन देश जान लागेको ? के कामले जान लागेको ? भिषाको प्रकृया के छ ? कति रकम खर्च लाग्छ ? भन्ने कुराको बारेमा स्थानिय तह, स्थानिय निकाय, मान्यता प्राप्त परामर्शदाता वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा बुझेर मात्र प्रकृया अगाडी बढाउनु होला ।
  • विवाहको बाहानामा विदेश लैजाने/जाने प्रलोभनमा नपर्नु होला । 
  • कुनै व्यक्तिले एजेण्ट हुं भन्दै विदेश लैजाने कुरा गरेमा निजको वास्तविकता र आधिकारिकताको बारेमा बुझ्नु होला ।
  • अंग प्रत्यारोपण गर्ने गराउने कार्य कानुनले तोकेको अधिनमा रहेर गर्नु होला ।
  • मनोरन्जनको वहानामा विदेशमा नजानु होला । 
  • कसैले ललाई फकाई वा प्रलोभनमा पारेर विदेश लैजान लागेमा तुरुन्तै उक्त व्यक्तिको बारेमा स्थानिय तह, स्थानिय निकाय, वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा खबर गर्नु होला ।

 


 

 

Press Release

 

 Photo Gallery: 

 

 

 


Contact Details:-  

ANTI HUMAN TRAFFICKING BUREAU, BABARMAHAL, KATHMANDU

Cell No.:-             + 977-9851292203 (Whatsapp, Viber, Imo)

Landline :-           + 977-014239763/9851292200  (Duty Officer)

Toll Free No:-      1177

Official Email :-     This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Facebook URL:-  https://www.facebook.com/AHTBureau/

Spokesperson/Information Officer:-

SP. Gobinda Thapaliya
(Superintendent of Police)
Cell No:-     9851292202
Email:-      This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Email:-      This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. (personal) 

 

        Location Map:-