साइबर ब्यूरो

Article Index

प्रस्तावना:
सूचना प्रविधिको द्रुत विकास र बढ्दो प्रयोगसंगै आपराधिक क्रियाकलापमा समेत यसको दुरुपयोगका कारण अपराधका नयाँ-नयाँ शैली र प्रवृतिले अपराध अनुसन्धान कार्य थप चुनौतीपूर्ण भएको छ । यस्ता चुनौतीहरुको सामना गरी वर्तमान र आगामी दिनमा प्रविधिको प्रयोग भई घटनसक्ने अपराधहरुको रोकथाम तथा सफल अनुसन्धान गर्ने हेतुले नेपाल प्रहरीभित्र रहेका संयन्त्रहरुलाई समयानुकूल परिमार्जन गरी थप सशक्त बनाउने क्रममा साइबर अपराध सचेतना, साइबर सुरक्षा र साइबर अपराध अनुसन्धान समेतको लागि नेपाल सरकारको मिति २०७५।०२।२४ गतेको निर्णय बमोजिम प्रहरी प्रधान कार्यालय अन्तर्गत, साइबर ब्यूरोको स्थापना भएको छ । यस ब्यूरोबाट तत्काल कार्य संचालन गर्न वाञ्छनीय भएकोले साइबर ब्यूरो (स्थापना र कार्य संञ्चालन) नियमावली जारी नभएसम्मका लागि प्रहरी नियमावली, २०७१ को नियम १९६ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी प्रहरी महानिरीक्षकद्वारा साइबर ब्यूरो कार्य संचालन कार्यादेश-२०७५ जारी भई कार्यारम्भ गरिएको छ । 

ब्यूरो स्थापनाको उद्देश्य : साइबर ब्यूरोको उद्देश्य देहाय बमोजिम हुनेछ ।

  • साइबर अपराध अनुसन्धान गर्ने ।
  • साइबर सुरक्षा सचेतना र प्रर्वद्धन गर्नका लागि सरोकारवाला निकाय तथा विज्ञहरुसंग समन्वय तथा सहकार्य गर्ने ।
  • संवेदनशील पूर्वाधार उपर हुने साइबर अपराधको अनुसन्धान गर्ने ।
  • भविष्यमा हुनसक्ने साइबर अपराध तथा हमलालाई सामना गर्नसक्ने सक्षम प्रहरी जनशक्ति तयार गर्ने ।
  • साइबर अपराधबाट हुनसक्ने खतरा र चुनौतीका बारेमा राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय संघ संस्थाहरु तथा सुरक्षा निकायहरु बीच सूचना आदान प्रदान गर्न समेतका लागि समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने ।

ब्यूरोको काम, कर्तव्य र अधिकार :

  • कानुनद्वारा निर्दिष्ट राष्ट्रिय तथा बर्ह्रिर्क्षेत्रीय अधिकार भएका साइबर कसूरको अनुसन्धान गर्ने ।
  • साइबर अपराधको बदलिदो चरित्रको अध्ययन, अनुसन्धान र सूचना विष्लेषण गर्ने ।
  • साइबर अपराध अनुसन्धानमा राष्ट्रिय एवम् अन्तराष्ट्रिय निकाय, संघ संस्थाहरु संग समन्वय सहकार्य गर्ने ।
  • प्रहरी कर्मचारीमा साइबर अपराध तथा सुरक्षा सम्बन्धी क्षमता अभिवृद्धि गराउने ।
  • साइबर अपराध सम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धि गराउने ।
  • राष्ट्रिय स्तरमा गठन हुने Computer Emergency Response Team (CERT) र अन्तराष्ट्रिय स्तरमा समेत समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने ।
  • अपराध अनुसन्धानको सिलसिलामा अन्य प्रहरी कार्यालयहरुबाट सहयोग माग भई आएमा आवश्यक सहयोग गर्ने ।
  • Operational Data हरुको विश्‍लेषण गर्ने र आवश्यक परेमा विज्ञहरुसंग परामर्श गरी राय लिने।